arrow_drop_up arrow_drop_down
2 december 2019 

INTENS 161: Ap Dijksterhuis beantwoordt al je vragen over geluk

-Wij maken onszelf bang als het gaat om moeilijke keuzes maken. Zorg dat je later geen spijt hebt van dingen die je niet hebt gedaan –

Thijs ontmoette Ap tijdens een Masterclass geluk bij Guido Weijers. Hij weet veel van geluk, is hoogleraar aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, is Psycholoog en schrijver van maar liefst 8 boeken.

Waarom overschatten we trauma? Maakt geld gelukkig? Waarom worden we gelukkig van reizen en welke beroepen maken het meest gelukkig? Wat kunnen we zelf doen voor geluk? Dit en meer leer je in deze podcast.

1. Boeken schrijven

Als hij later groot is wil hij schrijver worden. En dat is aardig gelukt na 8 boeken. Hij voelt zich nu wel schrijver na het schrijven over meerdere onderwerpen.

Ap geeft verder lezingen, doet Universitair werk en onderzoekt en schrijft. Dat schrijven en onderzoeken zijn de leukste dingen volgens Ap.

Je hebt een idee, je voelt of het een goed idee is of niet, je leest veel (wat moet erin, in welke volgorde) en het schrijven komt vanzelf.

Als alles in elkaar valt voelt dat heerlijk, evenals het vasthouden van een boek (fysiek resultaat). Het is tastbaar en dat geeft voldoening.

Zijn nummer 1 tip voor het schrijven van een boek is discipline.

In de morgen gaat het schrijven het beste. Kruis ochtenden in je agenda en ga zitten. Sommigen hebben deadlines nodig, anderen worden dan juist apathisch. Dat is ondervinden.

Na veel onderzoek en lezen kun je je onderbewuste aan het werk zetten en conclusies trekken. Ap is een analist en neemt informatie goed op. ‘Dat is altijd een eigenschap geweest. Van nature ben ik nieuwsgierig, als kind al. Ik wilde vroeg leren lezen en altijd dingen weten’, aldus Ap.

Ook de fascinatie voor de mens en geluk is er altijd al geweest, evenals kennis over de aarde en dieren.

2. Zoektocht naar geluk

Hij is psycholoog, maar heeft daar als scholier niet bewust voor gekozen. Hij is letterlijk gaan dobbelen voor een studie, al voelde de keuze meteen goed.

Interesse naar geluk kwam veel later, tijdens een sabbatical in 2010.

Hij las veel over Boeddhisme en economie en werd als een magneet naar geluk toegetrokken en inmiddels is hij al bijna 10 jaar bezig met onderzoek naar geluk.

Gebruikt hij zijn eigen leven als lijdend voorwerp? Niet continue, maar wel veel.

Na een paar jaar weet je alles wel. Eerste paar jaar hield hij zich heel erg aan alle ‘regels’ voor geluk. Het Boeddhisme vindt erg inspirerend en maakte hem ook gelukkiger.

Een voorbeeld: Ap staat meer stil bij alles wat hij heeft gedaan. Daarvan genieten voordat het volgende komt. Minder snel druk maken om dingen.

Want dingen waar je niks aan kan doen moet je je niet druk over maken. Dingen waar je wel iets aan kan doen ook niet. Ga er dan iets aan doen!

Als je dat een paar maanden toepast dan helpt het wel. Hij paste dit overigens zelf toe in de eerste jaren dat hij met geluk bezig was.

Sociale psychologie lag onder vergrootglas en een collega lag onder vuur. Je kunt je er druk over maken of denken het waait wel weer over.

3. Geluk heb je deels in de hand

Het boek ‘Psychologie van een fijn leven, op naar geluk’ is een omvangrijk boek.

Het gaat over hoe je beter met je emoties om kunt gaan, hoe je doelen stelt, de rol van geld, wat doe je met je vrije tijd, etc. Plus een samenvatting met concrete tips.

Geluk heb je voor 50% in de hand. De andere 50% heb je niet in de hand.

In de Psychologie heb je een geluksformule.

Veertig procent van je geluk is genetisch bepaald, 10-20% is afhankelijk van je is omgeving en leefomstandigheden en 40-50 de keuzes die je maakt. En die keuzes, die heb je zelf in de hand.

Deze formule werkt echter alleen in Westerse wereld. In Syrië kan het niet, door bijvoorbeeld de oorlog.

Als je veel geld hebt kun je andere keuzes maken dan iemand met weinig geld. Geld is van belang voor het maken van belangrijke keuzes die bijdragen aan geluk.

10-20 procent van je geluk wordt bepaald door je omgeving, je hebt hier weinig invloed op. Het gaat dan vooral over demografische gegevens zoals inkomen en een vaste partner. Je hebt maar een klein beetje invloed op de omgeving waar je vandaan komt.

40% van je geluk is genetisch bepaald en ook dat is geen keuze. Dit percentage verschuift wat na veel onderzoeken. Denk vooral aan ongelukskant en depressie in de familie.

Er is aanleg voor negatief en positief denken. Geluk hangt bovendien iets samen met intelligentie (wat ook weer genetisch bepaald is).

In hoeverre is eerste 8 jaar van je leven voor je geluksniveau voor de rest van je leven?

‘De eerste jaren zijn sowieso heel belangrijk, maar het is onduidelijk hoeveel geluk dan wordt bepaald.

Je achtergrond is bijvoorbeeld belangrijk: is er stimulatie voor een studie? Leer je om open te staan voor de wereld? Mensen blijven echter veranderen. Ook later kan iets nog impact hebben op je geluk.

De eerste jaren zijn dus niet alles bepalend, later kan er nog veel veranderen.

Veel jongeren hebben traumatische dingen meegemaakt. Veel jongeren accepteren hulp niet of patronen zijn ingeroest.

‘Toch moet je altijd hoop houden’, zegt Ap.

‘Ondanks trauma’s zijn er mensen die er wel goed mee om kunnen gaan. Jeugdellende geeft niet altijd ongeluk later’.

Wat maakt dat de ene op slechte pad belandt en dat de ander wel op goede pad belandt? Omdat de een succesvol hulp krijgt bijvoorbeeld. Ook hangt het samen met karaktereigenschappen, omgeving en doorzettingsvermogen.

Je sociale omgeving is met fases heel belangrijk. Tussen 14-20 heeft sociale omgeving veel invloed, zoals foute vrienden.

De eerste 8 jaar word je vooral getekend door je ouders, later is het vooral je omgeving. Dan wordt je persoonlijkheid gevormd en hoe je over leven denkt bijvoorbeeld.

4. Invloed uitoefenen op je geluk

Hoe kun je invloed uitoefenen op je geluk? Volgens Ap zijn het meerdere keuzes die je maakt.

Denk aan beroepskeuzes, zingeving, andere gelukkig maken. Zoek dat op!

In London was er een onderzoek naar beroepen en geluk. Bloemisten kappers, loodgieters en schoonheidsspecialisten zijn het gelukkigst.

Ze zijn erbij als die mensen blij en gelukkig worden van hun werk, op een hele directe manier. Zo simpel kan het zijn. Andere mensen gelukkig maken maakt jou gelukkig.

Loodgieters verhelpen bijvoorbeeld een probleem en hun werk geeft direct resultaat en direct geluk bij de klant.

Elektriciens bijvoorbeeld niet, die leggen vaak iets aan in gebouwen zonder dat mensen erbij zijn. Dan mis je de ervaring van geluk.

Bankiers stonden onderaan in het onderzoek.

Het zijn intelligente mensen, maar praktiseren toch een dubieus beroep.

Ze zijn bezig om geld binnen te halen voor hun bonus en dat geeft weinig geluk.

Docenten stonden overigens ook heel laag, lager dan ze moesten staan. Ze ontmoeten weinig dankbaarheid.

De rode draad is dus zingeving. Je helpt andere mensen en maakt de wereld beter.

5. Betekenisvolle dingen doen.

Kan iedereen zingeving ervaren in het werk? Voor sommigen is dat heel moeilijk, voor werknemers in een sigarettenfabriek bijvoorbeeld.

Tussen buschauffeurs zit een groot verschil. De ene chauffeur doet alles op de automatische piloot, en de ander is heel bewust met mensen bezig.

‘Connectie met mensen in je beroep geeft zingeving en geluk. Identificeer je met wat je ‘maakt’ tijdens je werk. Maak je wasmachines? Besef dat je veel gezinnen en mensen helpt’ .

Zingeving uit je werk halen, hoe doe je dat? Probeer je werk opnieuw te ‘framen’.

Wat maak je? Is het nuttig? Ik doe iets waardoor ik mensen beter laat functioneren. Vrijwilligerswerk maakt bijvoorbeeld enorm gelukkig.

Geluk onderzoekers, waar staan die op de lijst? Die staan hoog. Ten eerste vanwege betekenis van het werk maar ook omdat je veel leert wat je in de praktijk brengt.

Niet alleen onderzoekers ervaren dat, maar ook mensen die ‘gewoon’ met geluk bezig zijn.

Je kan een enorme impact hebben op levens en dat maakt gelukkig. Directe contact met je klant of lezer is heel belangrijk. Deze dingen kosten energie maar geven enorm veel terug.

6. Wie (niet) reist is gek.

Wie niet reist is gek: een boek van Ap over de psychologische voordelen van reizen.

Lezers hadden het meegenomen op reis, stuurden mailtjes met foto’s. Die betekenis terugkrijgen is fantastisch.

7. Durf te springen

Wat zou je volgens Ap in praktijk moeten doen om gelukkiger te worden?

‘Maak een lijstje met wat energie geeft en wat energie kost, ook mensen.

Blijf dingen doen die energie geven, ook de dingen die energie kosten maar wel energie teruggeven. Dingen die alleen maar energie kosten: stop ermee’.

Emoties die mensen ervaren worden door mensen overschat, zowel bij positieve en negatieve dingen.

Je brein overschat de periode die je denkt te krijgen na het nemen van een moeilijke beslissing.

‘Ons hoofd maakt ons bang, maakt een vertekening’, aldus Ap.

Mensen hebben op korte termijn spijt van hun actie, op lange termijn juist spijt van dingen die ze niet hebben gedaan. Zij denken dan op hun sterfbed ‘Ik heb te weinig gedaan voor vriendschappen, ben niet gescheiden, heb teveel gewerkt’….

Dat een dipje wordt overschat is te wijten aan angst voor het nieuwe, onbekende.

Mensen onderschatten flexibiliteit en denken dat we niet sterk genoeg zijn. We denken vaak dat vervelende dingen veel langer invloed hebben.

De ouders van Ap zijn overleden en hij heeft geen broers en zussen.

Het verbaasde hem hoe snel hij weer positief kon denken. ‘Wanneer kun je weer terugdenken aan iemand met een lach? Er komen snel weer positieve gedachten. Sta stil bij alle mooie momenten. Tuurlijk ben je verdrietig, maar je kunt sneller dan je denkt weer lachen’.

8. Geluk is vooral betekenis en zingeving

Geluksonderzoekers zijn gelukkig aangezien ze veel praktische tips toepassen. Beroepsmatig zoeken naar geluk kan echter ook ongelukkig maken. Door te overanalyseren, je eigen leven als practicum gebruiken. En gaan we niet te ver in het gelukszoeken? Wordt het niet bijna een norm?

In Westerse samenleving drukt een stempel dat ‘we gelukkig moeten zijn’.

Een deel van de mensen gaat ermee aan de slag, een klein deel ervaart het als een druk en wordt minder gelukkig.

Je moet alleen niet zdirect opzoek naar geluk, maar juist zoeken naar  betekenis en zingeving. Investeer daarin. Geluk is dan meer een resultaat.

Niet zoveel mogelijk geld verdienen, maar leuke dingen doen met dat geld wat je geluk geeft.

Mensen investeren vaak op korte termijn in geluk, maar geluk is juist een buffer en voor de langere termijn. Je basis geluksniveau: is niet een piek of een dal.

Voor de korte termijn is er genot. Je kijkt er wel met plezier naar terug, maar zorgt niet voor geluk.

Bewust zijn van geluk en het beseffen is ook niet hetzelfde als geluk. Het is een gelukservaring. ‘Geluk is breder en voor lange termijn. Maar op het moment dat mensen het gelukkigst zijn, zijn ze zich niet bewust van geluk’ zegt Ap.

Waarom komt de ene persoon uit slechte omstandigheden goed terecht en een ander komt op het slechte pad? Is dit genetisch bepaald? Waardoor discipline, drive en zelfreflectie om goede keuzes te maken ontbreekt?

Het leven is als een film waar je naar kijkt. Als je geluk hebt kijk je naar een leuke film, maar soms ook naar een minder leuke film.

Je hebt vrije wil deels in eigen hand, door goede keuzes te maken. Het leven is leuker als je de illusie houdt dat je een vrije wil hebt.

Tot op zekere hoogte kun je keuzes maken, maar wees realistisch. Een voorspeller van hoeveel geluk je hebt is bepaald door waar je bent geboren en bij wie.

Wees dankbaar voor je genen en je mooie film en toon begrip voor iemand die uit een ander milieu komt en een vervelende film te zien krijgen.

9. Doe wat met je emoties

In zijn ‘Op naar geluk’ boek legt hij uit hoe je zorgt voor een stabiele emotionele huishouding.

Er zijn emoties die zijn functioneel, andere emoties geven last. Zoals jaloezie of kwaadheid. Die zijn zelden functioneel.

Houd eens dagboek bij en in avond ervaring emoties opschrijven, vooral de negatieve.

Je ziet vaak terugkerende emoties. Sommige mensen zijn snel jaloers, andere niet. Emoties worden opgewekt door omstandigheden en je kunt er dus iets aan doen.

Ap kan snel opgefokt raken, zoals in verkeer. Toen hij dat bijhield heeft hij het afgeleerd. Hij is zich nu bewust van zijn reactie en onderdrukte het opgefokt zijn.

Naast boos zijn hoort verdriet bij het leven. ‘Verdriet is een gast in je huis. Je moet het toelaten maar er moet een moment zijn dat je hem er weer uitzet’ aldus Ap.

Dit werkt opvallend goed, dit besef.

Onderzoek laat bovendien zien dat alleen al een paar minuten schrijven elke avond over vervelende dingen die je bezighouden je kunnen helpen Dat wordt het al minder.

10. Geld maakt niet gelukkig. Of toch wel?

Maakt geld gelukkig? De helft van de ondervraagde mensen zeggen ja, andere helft nee. Daarom heeft hij dit boekje geschreven.

Geld maakt niet gelukkig dacht Ap. Armoede maakt wel ongelukkig, maar geld maakt niet gelukkig. Hij las voor zijn boek veel literatuur gelezen hierover.

Het verband was sterker dan hij dacht.

Geld is niet het belangrijkste, sociale relaties zijn belangrijker. Maar het is ook niet onbenullig.

Hele rijke mensen zijn bijvoorbeeld gelukkiger dan veel minder rijke mensen, zo blijkt uit onderzoek.

Hoe rijker je bent hoe gelukkiger. Het winnen van de loterij geeft kort geluk op korte termijn, later zit iemand weer op oude niveau geluk. Toch?

Nieuw onderzoek laat het precies andersom zien.

Het maakt mensen in de eerste instantie onzeker (nieuwe vrienden, wat moet ik met al het geld doen?) Na twee jaar zijn die mensen juist weer gelukkig. Na twee jaar is namelijk de onrust verdwenen. Genoeg geld zorgt voor rust en zekerheid, ook voor de toekomst.

Hij dacht niet dat geld gelukkig zou maken, maar hij moest van mening veranderen.

Er is wel degelijk verband tussen geld en geluk. Helaas wordt de kloof tussen arm en rijk steeds groter.

Rijken krijgen meer geld, armen krijgen niks. Er ontstaat dus ook een kloof in geluk.

De vermogensbelasting moet flink omhoog als het aan Ap ligt.

Dan kun je iets doen om het gelijk te trekken. Grote bedrijven moeten ook meer belasting betalen.

Geld maakt dus gelukkig vanwege zekerheid, het voelt veilig en je ervaart geen stress.

Relatie met geld en geluk is afhankelijk van waar je het geld aan uitgeeft.

Andere mensen gelukkig mee maken, het kopen van ervaringen en geen spullen en tijd kopen. Dingen die je niet leuk vindt om te doen kun je afkopen zoals een (schoonmaker).

Ervaringen en tijd maken gelukkiger dan spullen.

11. Voordelen van reizen

Wie (niet) reist is gek’ en ‘Wegwee’ (van Tokio naar Tbilisi) zijn twee boeken over reizen. Waarom twee boeken? Ap reist graag en wordt daar gelukkig van.

Er zijn veel positieve effecten van reizen: je doet inspiratie op, het maakt je creatief en haalt vooroordelen weg.

‘Mensen zijn overal hetzelfde, willen overal gelukkig zijn en dat onze kinderen het goed hebben, veiligheid, geborgenheid. Deep down zijn we ongeveer hetzelfde. Dat is een heel belangrijk besef’.

Veel mensen ervaren angst voor buitenstaanders, terwijl we allemaal op elkaar lijken.

Je krijgt meer begrip voor een ander in plaats van angst voelen voor het vreemde. Reizen schudt de kussens in ons hoofd op.

Maar voor milieu is reizen uiteraard niet ideaal. Ap is dan ook op een soort reisdieet en vraagt zich regelmatig af of vliegen schoner kan.

‘De prijzen moeten omhoog en we missen goede alternatieven om te reizen in Europa. En Kerosine is niet belast, in tegenstelling tot benzine. Dat maakt het elitair.

Reizen is overigens niet even goed voor iedereen, dat is persoonsafhankelijk.

Het maakt gemiddeld gelukkiger en verlengt je leven. Want als je een week weg bent voelt dat veel langer, maar de prikkels zijn intenser.

‘Wegwee’ is een klassiek reisverhaal van zijn reis door Azië.

Het was ooit een jeugddroom van Ap om een reisboek te schrijven en als kind las hij dan ook al veel reisboeken.

Hoe verder je reist hoe beter je kunt reflecteren op jezelf. Lange vakantie is beter dan een korte, en een actieve vakantie is beter dan een passieve. Zorg voor een culturele afstand. In India is hij in no time zijn oude leven in Nederland vergeten, in verband met de afstand.

Marokko (Marrakesh) is een goede keuze om te reizen en tot jezelf te komen door de grote culturele afstand.

‘Mensen worden gelukkiger naarmate ze ouder worden. Je maakt je minder snel druk, als je ouder bent kun je het meer relativeren’. En daarom ben ik liever oud en wijs’.

‘We willen allemaal gelukkig worden maar ga niet direct op je geluk af. Betekenis en zingeving zijn ontzettend belangrijk. Doe dingen die een mooie bijdrage leveren aan de wereld en de mensen om je heen’.

Geschreven door: Geertje Boekhouder van Lifesabout

Direct luisteren? Dan zijn er drie opties:
–> Via iTunes. De beste manier om te beluisteren als je op een Apple apparaat zit (iPhone, iPad, MacBook, e.d.);
–> Via je favoriete podcast app op je Android telefoon (zoek vervolgens naar ‘100% Inspiratie’);
–> Via Spotify, super makkelijk, zie onderstaand!

Belangrijke links:
-> eBook “8 Eigenschappen van Geluk”: klik hier
-> Tickets 100% Inspiratie Show: klik hier
-> Leer succesvol podcasten: klik hier
-> 
Winactie: klik hier

Elke dag humor en inspiratie op je telefoon? Volg Thijs Lindhout op Instagram.
Reactie plaatsen

Ontdek de 5 geheimen die je moet weten om je eigen Podcast te starten en succesvol te maken in mijn gratis eBook.